Luật Minh Khang bào chữa trong vụ án làm giả con dấu, giấy tờ của cơ quan nhà nước

Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức được quy định tại Điều 341 Bộ luật Hình sự. Trong thực tế, một vụ án có thể có nhiều người tham gia với vai trò và mức độ khác nhau. Người trực tiếp làm giả, người tổ chức, người tiêu thụ và người chỉ thực hiện công việc giao nhận, vận chuyển giấy tờ có thể không có cùng mức độ nhận thức và lỗi.

Vì vậy, khi một người bị khởi tố do có liên quan đến việc vận chuyển, giao nhận giấy tờ giả, cần làm rõ người đó có biết đó là giấy tờ giả hay không, có tham gia vào quá trình làm giả hay không và thực tế giữ vai trò gì trong vụ án.

Trong một vụ án đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lai Châu thụ lý, Luật Minh Khang tham gia bào chữa cho một bị can bị khởi tố cùng với các đối tượng khác trong vụ án làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức.

Theo thông tin bước đầu, bị can không trực tiếp tham gia sản xuất giấy tờ giả mà chủ yếu thực hiện việc nhận và gửi giấy tờ theo yêu cầu của người khác.

Diễn biến vụ án làm giả con dấu, giấy tờ

Bị can trong vụ án mà Luật Minh Khang tham gia bào chữa sinh sống và làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Do có nhu cầu tìm thêm thu nhập, bị can nhận thực hiện công việc giao nhận hàng hóa cho một số người quen thông qua mạng xã hội. Công việc chủ yếu là nhận giấy tờ từ những người khác sau đó mang đến bưu điện để gửi theo địa chỉ được cung cấp.

Mỗi lần thực hiện việc giao nhận, bị can được trả khoảng 15.000 đồng.

Trong quá trình thực hiện công việc, bị can cho rằng mình chỉ biết đó là các loại hồ sơ, giấy tờ được yêu cầu gửi đi và không được thông báo hoặc biết rằng những giấy tờ này là giấy tờ giả của cơ quan nhà nước.

Chỉ sau khi vụ án bị phát hiện, Cơ quan điều tra tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng biện pháp ngăn chặn, bị can mới biết những giấy tờ mình từng vận chuyển có liên quan đến hoạt động làm giả giấy tờ.

Đây là tình tiết cần được cơ quan tiến hành tố tụng xác minh, đánh giá đầy đủ trong quá trình giải quyết vụ án.

Vai trò của bị can trong vụ án làm giả con dấu, tài liệu

Qua nghiên cứu bước đầu, vấn đề quan trọng cần được làm rõ là vai trò thực tế và nhận thức của bị can khi thực hiện hành vi giao nhận giấy tờ.

Một số nội dung cần được xem xét gồm:

• Bị can có trực tiếp tham gia làm giả con dấu, giấy tờ hay không;
• Bị can có tham gia tổ chức hoặc điều hành hoạt động phạm tội hay không;
• Bị can có biết trước kế hoạch làm giả giấy tờ hay không;
• Bị can có bàn bạc, thống nhất với những người khác về việc thực hiện hành vi phạm tội hay không;
• Bị can có biết giấy tờ mình vận chuyển là giấy tờ giả hay không;
• Bị can hưởng lợi như thế nào từ hành vi;
• Bị can có quyền quyết định việc sản xuất, tiêu thụ hoặc giao giấy tờ cho khách hàng hay không.

Theo thông tin của vụ việc, bị can chủ yếu thực hiện công việc giao nhận theo yêu cầu của người khác và được trả tiền công cho mỗi lần vận chuyển.

Đặc biệt, nhận thức chủ quan của người thực hiện hành vi là một vấn đề cần được đánh giá thận trọng. Nếu một người thực tế không biết và không thể nhận thức được mình đang vận chuyển giấy tờ giả thì cần phải có căn cứ chứng minh rõ yếu tố lỗi và nhận thức của người đó trước khi xác định trách nhiệm hình sự.

Do đó, việc đánh giá vai trò của bị can không nên chỉ dựa vào việc người này có thực hiện hành vi vận chuyển giấy tờ hay không mà cần xem xét toàn bộ quá trình, mối quan hệ với những người khác, nội dung trao đổi, cách thức giao nhận, lợi ích nhận được và các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án.

Vì sao bị can vẫn có thể bị khởi tố theo khoản 3 Điều 341 Bộ luật Hình sự?

Trong các vụ án có nhiều người cùng bị điều tra về một hành vi phạm tội, việc một người bị khởi tố theo cùng điều khoản với những người khác không đồng nghĩa với việc tất cả những người này đều có vai trò hoặc mức độ trách nhiệm giống nhau.

Trong quá trình giải quyết vụ án, cơ quan tiến hành tố tụng tiếp tục thu thập, kiểm tra và đánh giá chứng cứ để xác định cụ thể vai trò của từng người.

Đối với trường hợp bị can bị khởi tố theo khoản 3 Điều 341 Bộ luật Hình sự, cần tiếp tục làm rõ các vấn đề như:

• Vai trò của bị can trong toàn bộ vụ án;
• Mức độ tham gia vào hành vi phạm tội;
• Nhận thức và ý thức chủ quan khi thực hiện hành vi;
• Lỗi của bị can;
• Mối quan hệ giữa bị can với những người trực tiếp thực hiện hành vi làm giả;
• Lợi ích mà bị can nhận được;
• Các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự;
• Có đủ căn cứ xác định bị can là đồng phạm hay không;
• Có căn cứ để xác định bị can không phạm tội hoặc được áp dụng quy định có lợi hơn hay không.

Vì vậy, bị khởi tố không đồng nghĩa với việc trách nhiệm hình sự của bị can đã được xác định cuối cùng. Việc xác định một người có phạm tội hay không, phạm tội với vai trò nào và phải chịu trách nhiệm đến đâu còn phụ thuộc vào kết quả điều tra, truy tố và xét xử.

Luật Minh Khang tham gia bào chữa như thế nào?

Ngay sau khi tiếp nhận vụ việc, Luật Minh Khang tập trung nghiên cứu các tình tiết liên quan trực tiếp đến vai trò của bị can trong vụ án.

Các nội dung được chú trọng gồm:

• Nghiên cứu hồ sơ và các tài liệu liên quan đến vụ án;
• Làm việc với bị can để xác định quá trình tham gia giao nhận giấy tờ;
• Làm rõ mối quan hệ giữa bị can với những người có liên quan;
• Xác định bị can có biết giấy tờ được giao nhận là giấy tờ giả hay không;
• Phân tích các chứng cứ liên quan đến yếu tố nhận thức và lỗi;
• Làm rõ khoản tiền bị can nhận được từ việc vận chuyển;
• Đánh giá mức độ tham gia của bị can trong toàn bộ vụ án;
• Đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá đúng vai trò và trách nhiệm của bị can;
• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị can trong quá trình tố tụng.

Mục tiêu của hoạt động bào chữa là làm rõ bản chất vụ việc trên cơ sở chứng cứ khách quan, tránh việc đánh đồng vai trò của người trực tiếp tổ chức, thực hiện hành vi làm giả với người chỉ thực hiện một công việc nhất định nhưng có mức độ tham gia hạn chế.

Trong trường hợp người thực hiện hành vi không biết mình đang vận chuyển giấy tờ giả, vấn đề nhận thức và lỗi càng cần được làm rõ thông qua lời khai, dữ liệu liên lạc, phương thức giao nhận, mối quan hệ giữa các bên và những tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ.

Khi nào nên mời luật sư trong vụ án làm giả con dấu, tài liệu?

Đối với các vụ án liên quan đến hành vi làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức, việc có luật sư tham gia ngay từ giai đoạn đầu có thể giúp người bị buộc tội hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời bảo đảm các vấn đề pháp lý được xem xét đầy đủ.

Người bị buộc tội nên cân nhắc mời luật sư sớm trong các trường hợp:

• Bị bắt, tạm giữ hoặc tạm giam;
• Bị khởi tố về tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức;
• Bị xác định có vai trò đồng phạm;
• Không trực tiếp làm giả nhưng bị cho rằng có liên quan;
• Chỉ thực hiện việc vận chuyển, giao nhận hoặc làm trung gian;
• Cho rằng bản thân không biết hàng hóa, giấy tờ mình giao nhận là giấy tờ giả;
• Có nguy cơ bị áp dụng khung hình phạt nghiêm khắc;
• Cần xác định chính xác vai trò của mình trong vụ án.

Luật sư tham gia từ giai đoạn điều tra có điều kiện tiếp cận vụ việc sớm hơn, từ đó có thể cùng bị can rà soát các tình tiết quan trọng, phát hiện những vấn đề cần làm rõ và xây dựng phương án bào chữa phù hợp.

Đặc biệt, trong những vụ án có nhiều người tham gia, việc xác định chính xác ai là người tổ chức, ai trực tiếp thực hiện, ai giúp sức và người nào không nhận thức được hành vi phạm tội có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc xác định trách nhiệm hình sự.

Ý nghĩa của việc làm rõ yếu tố lỗi trong vụ án

Trong vụ án hình sự, việc một người có thực hiện một hành vi khách quan nhất định chưa phải là căn cứ duy nhất để kết luận người đó phạm tội.

Đối với trường hợp người chỉ thực hiện công việc giao nhận giấy tờ, cần làm rõ người này có nhận thức được nguồn gốc, tính chất của giấy tờ hay không và có mong muốn hoặc cố ý tham gia vào hoạt động làm giả hay không.

Ví dụ, nếu một người được thuê vận chuyển một tập hồ sơ và chỉ biết đó là giấy tờ thông thường, trong khi người thuê cố tình che giấu việc giấy tờ đã bị làm giả, thì cần có quá trình xác minh để làm rõ người vận chuyển có biết hoặc buộc phải biết về hành vi phạm tội hay không.

Ngược lại, nếu có chứng cứ chứng minh người vận chuyển biết rõ giấy tờ là giả nhưng vẫn tích cực tham gia, nhận thức được mục đích của việc vận chuyển và thực hiện hành vi nhằm hỗ trợ cho hoạt động phạm tội thì trách nhiệm pháp lý có thể được xem xét theo hướng khác.

Vì vậy, yếu tố lỗi và nhận thức của người bị buộc tội là vấn đề đặc biệt quan trọng trong quá trình đánh giá trách nhiệm hình sự.

Luật Minh Khang – Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong các vụ án hình sự

Mỗi vụ án hình sự đều có những tình tiết, chứng cứ và vai trò của các bị can khác nhau. Việc một người có tên trong vụ án hoặc có thực hiện một hành vi liên quan không đồng nghĩa với việc người đó có mức độ trách nhiệm giống những người khác.

Trong các vụ án làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức, cần xem xét tổng thể hành vi, vai trò, nhận thức, lỗi, mức độ tham gia và lợi ích mà từng người nhận được.

Luật sư có thể tham gia từ giai đoạn điều tra để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội, đồng thời cùng gia đình và bị can theo dõi quá trình giải quyết vụ án, nghiên cứu hồ sơ và xây dựng phương án bào chữa phù hợp với các chứng cứ thực tế.